Paqëndrueshmëria gjeopolitike është shfaqur si kërcënimi më i madh me të cilin përballet aktualisht sektori i sigurimeve të aviacionit, sipas anketës më të fundit vjetore të publikuar nga Unioni Ndërkombëtar i Siguruesve të Hapësirës Ajrore (IUAI), në bashkëpunim me Shoqatën Ndërkombëtare të Siguruesve (IUA) dhe Swiss Re.
Anketa e vitit 2026 e Grupit të Studimit për Rreziqet Kibernetike dhe Rreziqet e Reja të IUAI, e bazuar në përgjigjet e 106 profesionistëve të sigurimeve dhe risigurimeve të aviacionit nga e gjithë bota, zbuloi se paqëndrueshmëria gjeopolitike dhe lufta morën 79 vota si rreziku kryesor, rezultati më i lartë i regjistruar që nga fillimi i këtij studimi në vitin 2024.
Inflacioni i dëmeve në Shtetet e Bashkuara u rendit si sfida më e madhe operative për risiguruesit e aviacionit, duke lënë pas kushtet e tregut dhe mjaftueshmërinë e primeve. Ndërkohë, problemet në zinxhirët e furnizimit dhe proceset e prodhimit hynë për herë të parë në tre rreziqet kryesore të identifikuara nga industria.
Sipas ekspertëve të tregut, rezultatet e studimit tregojnë një zhvendosje të vazhdueshme drejt rreziqeve sistemike dhe të ndërlidhura, të cilat shpesh burojnë jashtë vetë sektorit të aviacionit. Konfliktet gjeopolitike, inflacioni i dëmeve, kërcënimet kibernetike dhe ndërprerjet në zinxhirët e furnizimit kanë potencialin të krijojnë pasoja zinxhir për kompanitë ajrore, prodhuesit, aeroportet dhe siguruesit në të njëjtën kohë.
Kostoja e konflikteve për tregun e sigurimeve
Gjetjet e anketës pasqyrojnë realitetin e një tregu që gjatë katër viteve të fundit është përballur me pasojat e drejtpërdrejta të krizave gjeopolitike.
Konflikti Rusi-Ukrainë çoi në bllokimin efektiv të rreth 400 avionëve në pronësi të kompanive perëndimore, të cilët ishin dhënë me qira operatorëve rusë. Për shkak të legjislacionit rus dhe sanksioneve ndërkombëtare, kompanitë e leasing-ut nuk mundën të rimerrnin asetet e tyre.
Në qershor 2025, Gjykata Tregtare vendosi se siguruesit duhet të kompensojnë humbjet sipas mbulimit të rrezikut të luftës për këta avionë. Çështja përfshin avionë dhe motorë me vlerë të siguruar mbi 4.5 miliardë dollarë. Kompania AerCap konfirmoi një vendim gjyqësor në favor të saj prej 1.035 miliardë dollarësh, ndërsa procesi vazhdon në apel dhe pritet të krijojë precedent të rëndësishëm për mbajtësit e policave të sigurimit të rrezikut të luftës.
Në të njëjtën kohë, tensionet në Lindjen e Mesme kanë sjellë rritje të ndjeshme të primeve për sigurimin e avionëve, transportit detar, ngarkesave dhe dhunës politike. Edhe pse kapacitetet e tregut mbeten të disponueshme, siguruesit po tregohen gjithnjë e më të kujdesshëm në pranimin e rreziqeve. Gjatë vitit 2025, siguruesit e rrezikut të luftës për avionët reduktuan kapacitetet dhe aplikuan rritje trefishifrore të primeve pas përshkallëzimit të tensioneve në rajon.
Kërcënimi në rritje i sulmeve kibernetike
Megjithëse rreziqet kibernetike u renditën pas paqëndrueshmërisë gjeopolitike, ato vazhdojnë të konsiderohen një shqetësim në rritje për tregun e sigurimeve të aviacionit.
Gjatë periudhës 2023–2025, industria e aviacionit regjistroi një rritje prej 131% të sulmeve kibernetike. Disa prej kompanive më të mëdha ajrore në botë u përballën me ndërprerje të konsiderueshme operacionale dhe humbje financiare.
Vetëm incidenti global i CrowdStrike në vitin 2024 paralizoi operacionet e Delta Air Lines, duke shkaktuar anulimin e rreth 7,000 fluturimeve dhe humbje të vlerësuara në 550 milionë dollarë.
Ekspertët e tregut vlerësojnë se, ndërsa kompanitë ajrore dhe firmat e leasing-ut po dixhitalizojnë gjithnjë e më shumë aktivitetin e tyre, ekspozimi ndaj rreziqeve kibernetike po bëhet një faktor kritik për siguruesit dhe risiguruesit.
Perspektiva e tregut
Pavarësisht shtimit të presioneve sistemike, anketa evidenton një nivel të lartë optimizmi në industri.
Për të tretin vit radhazi, të anketuarit identifikuan inteligjencën artificiale, teknologjitë e reja të avionëve dhe rritjen e kërkesës për shërbime ajrore si mundësitë më të mëdha për zhvillimin e sektorit.
Tregu global i sigurimeve të aviacionit vlerësohej në rreth 5.27 miliardë dollarë në vitin 2025 dhe parashikohet të arrijë në 8.88 miliardë dollarë deri në vitin 2034, me një normë mesatare vjetore rritjeje prej 6.1%.
Sipas përfundimeve të studimit, megjithëse shqetësimet për paqëndrueshmërinë gjeopolitike, inflacionin dhe ndërprerjet në zinxhirët e furnizimit janë bërë më të theksuara, industria globale e sigurimeve të aviacionit vazhdon të ruajë një perspektivë pozitive për zhvillimin afatgjatë.
