Siguruesit evropianë po përgatiten për një epokë të re të rrezikut nga katastrofat, të nxitur nga rritja e temperaturave në kontinentin që po ngrohet më shpejt se çdo kontinent tjetër në botë.
Siguruesit, risiguruesit dhe brokerët e kontaktuar thanë se tashmë po parashikojnë rritje të primeve të sigurimit dhe humbje më të mëdha të lidhura me katastrofat natyrore.
E rëndësishme është se ata nuk i shohin valët e fundit të të nxehtit ekstrem si një goditje të përkohshme, por si një trend afatgjatë.
Industria po “vlerëson në mënyrë aktive” se në çfarë mase rritja e temperaturave “përfaqëson një ndryshim themelor në peizazhin e rrezikut nga katastrofat në Evropë”, tha Will Bruce, drejtues global i konsultimit për rrezikun klimatik në Aon PLC, një nga brokerët më të mëdhenj të sigurimeve në botë.
Sipas tij, po ndërmerren gjithashtu përpjekje për të zgjeruar “gamën e kapitalit në dispozicion për të mbështetur qëndrueshmërinë dhe rimëkëmbjen”.
Kjo mund të kërkojë transferimin e një pjese më të madhe të rrezikut drejt tregjeve të kapitalit, “përfshirë obligacionet e katastrofave dhe instrumente të tjera financiare të lidhura me sigurimet”.
Ndërsa evropianët përpiqen të përshtaten me një botë shumë më të nxehtë se ajo në të cilën jetuan prindërit e tyre, ata po përballen jo vetëm me një realitet të ri fizik, por edhe me barrën financiare që ka të ngjarë ta shoqërojë atë.
Munich Re thotë se tashmë është e qartë se kombinimi i faktorëve të El Niño-s dhe ngrohjes globale ka krijuar një “përzierje të rrezikshme”, e cila do të rrisë humbjet gjatë gjysmës së dytë të këtij viti.
Zjarret pyjore, të përkeqësuara nga ndryshimet klimatike, kanë shkaktuar tashmë dëme të mëdha në Spanjë, Francë dhe Greqi. Edhe zona të Evropës që më parë konsideroheshin shumë në veri për të qenë të rrezikuara, tashmë po preken.
Parashikimet evropiane tregojnë një rrezik “shumë të lartë” nga zjarret deri në fillim të gushtit, duke u shtrirë deri në Skandinavi. Në Mbretërinë e Bashkuar, një zjarr i madh pyjor shpërtheu pranë një centrali bërthamor, ndërsa Londra dhe gjysma e Anglisë u shpallën nën kushte thatësire.
CEO i Axa-s, Thomas Buberl, tha se kompania franceze e sigurimeve ende po përpiqet të vlerësojë ndikimin e zjarreve, ndërsa ato vazhdojnë të përhapen.
“Duhet të jetojmë me faktin se këto zjarre po ndodhin gjithnjë e më shpesh”, tha Buberl në një intervistë për Bloomberg Television të premten. “Kjo është pjesë e ndryshimeve klimatike, kjo është pjesë e realitetit tonë të përditshëm tashmë.”
Ajo që është tashmë e qartë është se humbjet nga zjarret pyjore shkojnë shumë përtej dëmeve materiale, tha Tyson Vickery, drejtues për Evropën në Marsh, brokeri më i madh në botë për sigurimet dhe këshillimin mbi rrezikun.
“Ndërprerja e aktivitetit të biznesit për shkak të urdhrave të evakuimit, tymit ose kufizimit të aksesit mund të krijojë humbje të konsiderueshme, edhe kur dëmet fizike janë të kufizuara ose mungojnë plotësisht”, tha ai.
Ndërsa është ende herët për të përcaktuar koston e zjarreve të këtij viti, Vickery vëren se sezoni i zjarreve në Spanjë në vitin 2025 shkaktoi humbje ekonomike prej afro 5 miliardë eurosh, nga të cilat vetëm 1 miliard euro ishin të siguruara.
Allianz, siguruesi më i madh primar në Evropë, thotë se temperaturat e larta po ndryshojnë modelet e rrezikut në rajon, ndërsa temperaturat në Evropë po rriten me një ritëm dy herë më të shpejtë se në pjesën tjetër të botës.
“Tashmë kemi rreziqe më të theksuara nga zjarret pyjore dhe thatësira, të nxitura nga moti ekstrem dhe temperaturat rekord”, tha Matthias Trustedt, drejtues global i sigurimeve të pronës dhe dëmeve te Allianz.
Ai tha se kompania po punon me klientët për t’i ndihmuar ata të mbrohen nga humbjet. Ky është një shërbim që po ofrohet tashmë nga një numër gjithnjë e më i madh siguruesish.
Në Spanjë, Allianz ka zbatuar një sistem zbulimi dhe alarmi për zjarret pyjore, të bazuar në inteligjencën artificiale dhe të dhënat satelitore.
Deri më 20 korrik, sistemi kishte gjeneruar 417 alarme për zjarre, kishte aktivizuar 73 herë reagimin ndaj emergjencave dhe kishte mundësuar njoftimin e mijëra klientëve, tha Trustedt.
Megjithatë, ka kufizime se sa mund të arrijnë masa të tilla. Në Francë, popullsia ende po përpiqet të kuptojë përmasat e dëmeve.
Është e qartë se “tashmë të gjithë jemi të ekspozuar ndaj llojeve të ndryshme të rreziqeve të lidhura me motin”, thotë Stephanie Duraffourd, zëdhënëse e një prej platformave më të mëdha franceze të krahasimit të sigurimeve, Assurland. “Dhe asnjë rajon nuk është i përjashtuar.”
Duraffourd thotë se nivelet e rrezikut do të rivlerësohen. Sipas saj, do të ketë “rritje më të konsiderueshme të primeve në nivel lokal, por kjo vlen edhe për të gjithë vendin”.
Ministri francez i Financave, Roland Lescure, ka deklaruar tashmë se siguruesit do të mbulojnë kostot e strehimit të përkohshëm për mijëra persona të evakuuar për shkak të zjarreve pyjore. Vendimi, i negociuar me shoqatën e industrisë France Assureurs, zbatohet pavarësisht nëse banesat janë dëmtuar apo jo.
Të dhënat historike nuk ofrojnë më një bazë të mjaftueshme për përcaktimin e probabilitetit të humbjeve. Për këtë arsye, industria tani mbështetet “fuqishëm” te analizat e skenarëve të orientuara drejt së ardhmes, tha Bruce i Aon.
Ai shtoi se aftësia e Evropës për të krijuar modele të besueshme të rrezikut nga katastrofat do të luajë një rol kyç në përpjekjet për të tërhequr investitorë drejt produkteve si obligacionet e katastrofave (cat bonds).
Obligacionet e katastrofave janë krijuar për t’i ndihmuar siguruesit të transferojnë rreziqe të papërballueshme drejt tregjeve të kapitalit. Investitorët mund të pësojnë humbje nëse ndodh një katastrofë e përcaktuar paraprakisht, por mund të fitojnë nëse ajo nuk ndodh. Për këtë arsye, ata investojnë vetëm kur kanë të dhëna të besueshme mbi të cilat mund të bazojnë vendimet e tyre.
Vitin e kaluar, California FAIR Plan, siguruesi i fundit i mundshëm në shtetin amerikan të Kalifornisë, hyri në tregun e obligacioneve të katastrofave me një obligacion të lidhur me zjarret pyjore. Kjo ndodhi pas zjarreve të janarit 2025 që shkatërruan zona të Los Angeles dhe e lanë FAIR Plan përballë humbjeve të vlerësuara në 4 miliardë dollarë.
Në nivel global, vitin e kaluar siguruesit emetuan dhe ua shitën investitorëve më shumë se 5 miliardë dollarë obligacione katastrofash me një nivel ekspozimi ndaj rrezikut nga zjarret pyjore.
Kjo është më shumë se dyfishi i nivelit të vitit 2024. Në vitet e mëparshme, shitjet individuale të këtyre obligacioneve ishin vetëm në dhjetëra milionë dollarë.
Instituti Swiss Re vëren se zjarret pyjore janë tashmë rreziku klimatik që po rritet më shpejt në botë.
“Por kapaciteti shtesë për transferimin e rrezikut nuk mund të zëvendësojë masat që reduktojnë rrezikun bazë dhe që e mbajnë sigurimin të përballueshëm”, tha Balz Grollimund, drejtues i rreziqeve nga katastrofat në Swiss Re.
Aktualisht, rreziku nga zjarret pyjore nuk mbulohet nga skemat publike-private të kompensimit për katastrofat natyrore të mbështetura nga shteti në Spanjë dhe Francë.
Kjo ka pasoja të rëndësishme për mënyrën se sa lehtë siguruesit mund ta transferojnë këtë rrezik, tha Manuel Arrive, analist krediti i specializuar në sigurime në Fitch Ratings.
“Pyetja që shtrohet është nëse skema shtetërore për katastrofat natyrore duhet të zgjerohet për të mbuluar zjarret pyjore ose rreziqe të tjera që lidhen me ndryshimet klimatike”, tha ai. “Në çdo rast, ekziston vullneti nga ana e siguruesve evropianë për ta bërë këtë.”
Me humbjet e lidhura me klimën që aktualisht pritet të dyfishohen çdo tetë deri në nëntë vjet, Trustedt i Allianz thotë se Evropa duhet “urgjentisht” të përqendrohet te parandalimi i humbjeve që në fillim, “në vend që thjesht të rishpërndajë humbjet pasi ato të kenë ndodhur”.
