Projektligji për fondet e pensionit privat, i hedhur për konsultim publik më 22 shtator 2026, ka rikthyer debatin mbi të ardhmen e pensioneve në Shqipëri. Sipas ekspertit të ekonomisë Elvin Meka, ndryshimet e propozuara përmirësojnë mbikëqyrjen, transparencën dhe mbrojtjen e anëtarëve, por nuk adresojnë problemin kryesor: pjesëmarrjen e kufizuar në fondet private të pensioneve.
Meka vlerëson se lehtësitë fiskale janë pozitive, por nuk mjaftojnë për të zgjeruar përfshirjen e qytetarëve dhe punëdhënësve. Të ardhurat e kufizuara, edukimi financiar dhe informaliteti në paga mbeten pengesa për zhvillimin e kursimeve afatgjata. Ndërkohë, kontributi i punëdhënësit për pensionin suplementar të punonjësve ende nuk është një praktikë e përhapur.
Çfarë propozon Elvin Meka?
Eksperti propozon që një pjesë e kontributeve të detyrueshme ekzistuese të kalojë në një fond personal pensioni për çdo punëmarrës, të menaxhuar jashtë buxhetit të shtetit. Pjesa më e madhe do të vijonte të financonte pensionet aktuale, ndërsa pjesa tjetër do të krijonte kursime individuale për pensionin e ardhshëm.
Sipas tij, ky model do të mundësonte ngritjen e një shtylle të dytë të detyrueshme, pa rritur nivelin aktual të kontributeve. Ai pranon se tranzicioni do të sillte kosto për buxhetin, por argumenton se ato mund të përballoheshin përmes formalizimit të ekonomisë dhe administrimit më të mirë të financave publike.
Për Mekën, reforma duhet të shkojë përtej përmirësimit të rregullave: të krijojë pjesëmarrje më të gjerë dhe një burim shtesë të ardhurash për qytetarët në pension.
Bazuar në analizën e Elvin Mekës.
