Përmbytjet e 26 gushtit në Nepal kanë lënë pas një faturë të mundshme prej 4–5 miliardë dollarësh për rindërtimin dhe rehabilitimin. Ndërkohë, dëmet e raportuara pranë kompanive të sigurimit kanë arritur në 25.87 miliardë rupi nepaleze, duke nxjerrë në pah rolin e sigurimeve dhe risigurimeve në financimin e katastrofave natyrore.
Sipas të dhënave të raportuara, deri më 31 gusht janë depozituar kërkesa për dëmshpërblim pranë 15 kompanive të sigurimit jo-jetë, me më shumë se 20 miliardë rupi të lidhura me policat e inxhinierisë dhe ndërtimit. Pjesa tjetër e kërkesave lidhet me sigurimin e pronës, automjeteve dhe ngarkesave.
Megjithatë, shifra e dëmeve të siguruara nuk mund të krahasohet drejtpërdrejt me faturën prej 4–5 miliardë dollarësh. Sigurimi mbulon vetëm asetet dhe rreziqet që janë të siguruara sipas kushteve të policave, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e dëmeve, veçanërisht në infrastrukturën publike, mund të mbetet jashtë mbulimit.
Të dhënat fillestare tregojnë se 52 kërkesa për dëme në infrastrukturë dhe projekte inxhinierike kapnin rreth 20.51 miliardë rupi, ndërsa 113 kërkesa për prona arrinin në 2.35 miliardë rupi dhe 313 kërkesa për automjete në 1.55 miliardë rupi.
Risigurimi shpërndan barrën e dëmeve
Një pjesë e rëndësishme e faturës financiare mund të kalojë nga siguruesit te risiguruesit. Në rastin e projekteve me ekspozim të madh, siguruesi nuk mban domosdoshmërisht të gjithë riskun në bilancin e tij, por transferon një pjesë te risiguruesit përmes kontratave të ndryshme, përfshirë mbulimet proporcionale dhe ato katastrofike ose excess-of-loss.
Nepali ka dy risigurues vendas: Nepal Reinsurance Company, e themeluar në vitin 2014 me pjesëmarrje shtetërore, dhe Himalayan Reinsurance, kompani private që nisi aktivitetin në vitin 2021.
Rreziku mund të transferohet edhe më tej përmes retrocesionit, nga risiguruesi te një tjetër risigurues ose në tregjet globale. Në tregun nepalez janë të pranishme edhe kapacitete ndërkombëtare, përfshirë GIC Re, Hannover Re dhe Lloyd’s.
Kush paguan dëmet e pasiguruara?
Përtej sigurimeve dhe risigurimeve, një pjesë e madhe e kostos bie mbi shtetin. Rrugët, urat, ndërtesat publike dhe asetet e tjera shtetërore mund të mos kenë të njëjtin nivel mbulimi si projektet private. Edhe shumë familje dhe biznese mund të mos kenë sigurim.
Nepali ka aktivizuar fondet publike të emergjencës, ndërsa Banka Aziatike për Zhvillim ka dhënë një grant prej 5 milionë dollarësh për ndihmën e menjëhershme. Megjithatë, këto fonde janë shumë larg nevojës së parashikuar prej 4–5 miliardë dollarësh për rindërtim.
Vendi ka gjithashtu akses në një linjë financimi emergjent prej 150 milionë dollarësh nga Banka Botërore, përmes instrumentit Catastrophe Deferred Drawdown Option (Cat DDO). Ky mekanizëm nuk është sigurim, por një linjë kredie e paracaktuar që mund të aktivizohet pas një katastrofe.
Nepali po shqyrton edhe CAT Bonds
Për të ardhmen, Nepali po zhvillon një tjetër instrument financiar: obligacionet e katastrofave (catastrophe bonds). Banka Botërore ka bërë të ditur një projekt për një CAT Bond që do t’i ofrojë vendit mbrojtje parametrike ndaj tërmeteve përmes tregjeve ndërkombëtare të kapitalit.
Në një skemë parametrike, pagesa aktivizohet kur një tregues fizik i përcaktuar paraprakisht, si magnituda e një tërmeti, kalon një prag të caktuar. Instrumenti i propozuar nuk është ende i emetuar dhe nuk mbulon përmbytjet e 26 gushtit.
Përmbytjet në Nepal tregojnë në praktikë se financimi i një katastrofe nuk mbështetet vetëm te sigurimet. Barra ndahet mes të siguruarve, kompanive të sigurimit, risiguruesve, tregjeve globale të riskut, qeverisë, institucioneve financiare dhe donatorëve.
Në rastin e Nepalit, 25.87 miliardë rupi kërkesa sigurimi nuk përfaqësojnë faturën totale të katastrofës dhe as shumën që do të paguajnë përfundimisht vetë siguruesit.
Fatura e rindërtimit prej 4–5 miliardë dollarësh do të kërkojë një kombinim të dëmshpërblimeve nga sigurimet dhe risigurimet, fondeve publike, kredive, granteve dhe financimit privat.
