Tregu i pensioneve private në Shqipëri vijon të zgjerohet, me rritje të aseteve dhe të numrit të anëtarëve. Megjithatë, niveli mesatar i kursimeve mbetet ende modest, ndërsa kthimet vjetore të fondeve qëndrojnë përgjithësisht në intervalin 4%–5%.
Tregu i pensioneve private në Shqipëri ka vijuar të rritet gjatë vitit 2025, duke regjistruar zgjerim si në vlerën e aseteve të administruara, ashtu edhe në numrin e individëve që kontribuojnë në këto skema.
Vlera neto e aseteve të fondeve të pensionit arriti në 15.05 miliardë lekë, ose rreth 155 milionë euro, në fund të vitit 2025. Krahasuar me një vit më parë, asetet u rritën me 17%.
Në këtë vlerë përfshihen edhe fondet e mbyllura të pensionit, të krijuara nga punëdhënësit në funksion të punonjësve të kompanive të tyre.
Nëse fondet e mbyllura përjashtohen, asetet neto të fondeve të hapura të pensionit rezultojnë rreth 9.86 miliardë lekë, ose afërsisht 102 milionë euro. Kjo kategori shënoi një rritje vjetore prej 21.7%, duke regjistruar një ritëm më të lartë zgjerimi.
Më shumë shqiptarë po zgjedhin pensionin privat
Rritja e tregut është shoqëruar edhe me shtimin e numrit të anëtarëve.
Në fund të vitit 2025, numri total i anëtarëve në fondet private të pensionit arriti në 49,899, me një rritje prej 11.1% krahasuar me një vit më parë.
Gjatë vitit 2025, skemave private iu shtuan rreth 5 mijë anëtarë të rinj.
Megjithatë, në raport me skemën publike, pensionet private vijojnë të kenë një përhapje relativisht të kufizuar. Numri i kontribuuesve në fondet private përbën rreth 6.5% të numrit të individëve që kontribuojnë në skemën shtetërore të pensioneve.
Shifrat tregojnë se tregu është ende në një fazë zhvillimi dhe se potenciali për zgjerim mbetet i konsiderueshëm.
Sa para ka mesatarisht një anëtar në fondin e pensionit?
Pavarësisht rritjes së numrit të anëtarëve dhe të aseteve, niveli mesatar i kursimit mbetet modest.
Në fund të vitit 2025, një kontribuues zotëronte mesatarisht rreth 200 mijë lekë, ose afërsisht 2,070 euro, në asete neto në llogarinë e fondit të pensionit.
Ky tregues u rrit me rreth 11% krahasuar me një vit më parë.
Megjithatë, niveli relativisht i ulët i kursimit mesatar tregon se kontributet në fondet private të pensionit janë ende në vlera të kufizuara për një pjesë të konsiderueshme të anëtarëve.
Kjo lidhet edhe me kapacitetin e familjeve për të kursyer në mënyrë të vazhdueshme. Pavarësisht rritjes së pagave gjatë viteve të fundit, një pjesë e konsiderueshme e të ardhurave vazhdon të përdoret për shpenzimet e përditshme, duke kufizuar hapësirën për kursime afatgjata.
Sipas të dhënave më të fundit, paga mesatare bruto në Shqipëri është rreth 87 mijë lekë në muaj.
Lehtësitë tatimore nxisin kursimin për pension
Një element që synon të mbështesë zhvillimin e pensioneve private janë edhe incentivat fiskale.
Legjislacioni aktual parashikon përjashtime nga tatimi mbi të ardhurat për kontributet në fondet private të pensionit, brenda kufijve të përcaktuar.
Kufiri maksimal mujor i përjashtimit tatimor lidhet me nivelin e pagës minimale, e cila aktualisht është 50 mijë lekë në muaj.
Në këto kushte, shuma e kontributeve që mund të përfitojë nga përjashtimi tatimor arrin deri në 600 mijë lekë në vit.
Edhe kontributet për pensionin privat të derdhura nga punëdhënësi në favor të punëmarrësit përfitojnë nga trajtimi tatimor brenda kufijve të përcaktuar nga legjislacioni.
Ligji parashikon gjithashtu një trajtim të veçantë në momentin e përfitimit të pensionit. Kontributet nuk tatohen në përfitim, ndërsa tatimi aplikohet mbi kthimin nga investimi, në përputhje me kushtet ligjore dhe mënyrën e tërheqjes së përfitimit.
Kthimet vjetore mbeten të qëndrueshme
Një nga karakteristikat e fondeve private të pensionit është profili relativisht i qëndrueshëm i kthimeve.
Në Shqipëri, fondet private të pensionit ofrojnë përgjithësisht kthime vjetore në intervalin 4%–5%.
Këto nivele janë relativisht të ngjashme ndërmjet fondeve, kryesisht për shkak të strukturës së ngjashme të investimeve.
Fondet e pensionit investojnë një pjesë të konsiderueshme të aseteve në instrumente me të ardhura fikse, veçanërisht në obligacione afatgjata të qeverisë shqiptare.
Kjo strukturë investimi i jep fondit një profil më të qëndrueshëm dhe kufizon ndikimin e luhatjeve afatshkurtra të tregjeve financiare.
Fondet e pensionit lejohen që instrumente të caktuara financiare t’i kontabilizojnë si të mbajtura deri në maturim, me kosto të amortizuar. Për rrjedhojë, ndryshimet afatshkurtra të normave të interesit nuk reflektohen në të njëjtën masë në performancën e fondit.
Në këtë mënyrë, kthimi i fondeve lidhet kryesisht me ecurinë e instrumenteve financiare ku janë investuar kontributet.
Tarifat janë një faktor i rëndësishëm
Në një treg ku fondet investojnë në instrumente relativisht të ngjashme, një nga faktorët që mund të krijojë diferenca në rezultatin përfundimtar janë tarifat e administrimit.
Një tarifë më e ulët administrimi mund të ndikojë pozitivisht në kthimin neto të anëtarit, veçanërisht kur investimi mbahet për një periudhë të gjatë.
Disa fonde të pensionit të ofruara përmes kanaleve digjitale dhe platformave të e-banking aplikojnë tarifa më të ulëta administrimi. Kjo mund të rezultojë në një kthim neto më të lartë për anëtarët.
Për këtë arsye, krahasimi mes fondeve nuk duhet të bazohet vetëm te norma e kthimit, por edhe te tarifat, struktura e investimeve dhe kushtet e produktit.
Pensioni privat si burim shtesë të ardhurash
Rritja e tregut gjatë vitit 2025 tregon se pensionet private po fitojnë gradualisht më shumë rëndësi në sistemin financiar shqiptar.
Asetet totale u rritën me 17%, asetet e fondeve të hapura me 21.7%, ndërsa numri i anëtarëve u rrit me 11.1%.
Megjithatë, vlera mesatare prej rreth 2,070 eurosh për anëtar tregon se niveli i kursimit mbetet ende i ulët në raport me nevojat afatgjata të individëve.
Pensioni privat synon të krijojë një burim shtesë të ardhurash për periudhën pas daljes në pension, duke e plotësuar pensionin e përfituar nga skema publike.
Në këtë proces, rëndësi ka jo vetëm shuma e kontributit, por edhe koha për të cilën ai investohet. Kontributet e rregullta dhe një horizont i gjatë investimi krijojnë mundësinë për akumulimin gradual të kapitalit.
Të dhënat e fundit tregojnë se tregu shqiptar i pensioneve private po rritet, por njëkohësisht ka ende potencial të madh për zhvillim.
Sfida kryesore për vitet e ardhshme mbetet rritja e ndërgjegjësimit për planifikimin financiar afatgjatë dhe nxitja e individëve për ta nisur kursimin për pension sa më herët.
