Rritja e moshës së pensionit nuk mjafton për të garantuar qëndrueshmërinë e skemës në Shqipëri. Në një analizë të publikuar nga ALTAX, eksperti Eduart Gjokutaj argumenton se reforma duhet të përfshijë formalizimin e punësimit, deklarimin real të pagave dhe zhvillimin e pensioneve private.
Sipas analizës, kalendari aktual parashikon barazimin e moshës së pensionit për gratë dhe burrat në 67 vjeç deri në vitin 2056. Çdo përshpejtim i këtij afati duhet të shoqërohet me vlerësimin e ndikimit në financat publike, tregun e punës dhe pensionet e grave.
Skema shqiptare mbështetet kryesisht te kontributet e punonjësve aktualë për të paguar pensionistët. Plakja e popullsisë dhe emigracioni shtojnë presionin mbi këtë mekanizëm, ndërsa informaliteti dhe pagat e padeklaruara kufizojnë të ardhurat nga kontributet.
Gjokutaj propozon një sistem me tre shtylla: pensionin publik, një komponent kapitalizues të detyrueshëm për brezat e rinj dhe pensionin suplementar vullnetar. Sipas tij, ky model do të krijonte burime plotësuese të ardhurash dhe do të shpërndante rrezikun e financimit.
Analiza përmend edhe objektivin që pensioni urban për personat me vite të plota pune të arrijë në 40 mijë lekë në muaj deri në vitin 2030. Megjithatë, Gjokutaj thekson se kjo rritje duhet vlerësuar në raport me inflacionin dhe fuqinë blerëse.
Për ekspertin, reforma kërkon gjithashtu një formulë transparente të pensionit, indeksim të parashikueshëm dhe një kalendar të qartë ndryshimesh. Qëllimi duhet të jetë jo vetëm zgjatja e viteve të punës, por edhe përmirësimi i pensionit që qytetarët përfitojnë.
Burimi: Analiza e Eduart Gjokutajt, ALTAX.
