Në artikujt e mëparshëm Sigurime.Online ka treguar se si identifikohen rreziqet, le të shqyrtojmë mënyrën se si ato analizohen/vlerësohen dhe pastaj ngrihen strategjitë e zbutjes, apo si njihet nga anglishtja, mitigimit të këtyre rreziqeve.
1. Analiza dhe vlerësimi i rrezikut
Së pari, krahasojmë nivelin e rrezikut me kriteret e përcaktuara paraprakisht dhe më pas identifikojmë rreziqet që kanë rëndësinë më të madhe.
Në vijim, përcaktojmë nëse rreziku është i pranueshëm apo nëse tejkalon nivelin e tolerueshëm. Më pas, rreziqet renditen sipas rëndësisë dhe përparësisë që duhet t’u kushtohet.
Së fundi, duke u mbështetur në të gjithë informacionin e mbledhur, vendosim se cila është mënyra më e përshtatshme për trajtimin e secilit rrezik: shmangia, zvogëlimi, transferimi apo pranimi i tij.
Vlerësimi i rrezikut na ndihmon të kuptojmë më mirë rreziqet me të cilat përballemi dhe të përcaktojmë mënyrat më efektive për administrimin e tyre.
2. Strategjitë e zbutjes së rrezikut
Tani që kemi përfunduar shqyrtimin e analizës dhe vlerësimit të rrezikut, jemi gati të trajtojmë strategjitë për zbutjen e tij.
Zbutja e rrezikut mund të tingëllojë si një koncept kompleks, por në thelb nënkupton marrjen e masave për të zvogëluar mundësinë e humbjeve që mund të shkaktohen nga ngjarje të paparashikuara.
Në fushën e sigurimeve, këto strategji përbëjnë një pjesë thelbësore të veprimtarisë profesionale. Ekzistojnë pesë strategji kryesore që duhet të njihni.
A. Shmangia e rrezikut (Risk Avoidance)
Shmangia e rrezikut nënkupton heqjen dorë nga një veprimtari ose situatë që mund të sjellë pasoja të padëshiruara.
Për shembull, një person mund të shmangë rrezikun e aksidenteve automobilistike duke mos drejtuar automjetin.
B. Zvogëlimi i rrezikut (Risk Reduction)
Jo gjithmonë është e mundur të shmanget plotësisht një rrezik, por mund të merren masa për të zvogëluar mundësinë e ndodhjes së tij ose për të kufizuar pasojat.
Për shembull, instalimi i sistemeve të sigurisë në banesë mund të ndihmojë në uljen e rrezikut të vjedhjes.
C. Transferimi i rrezikut (Risk Transfer)
Transferimi i rrezikut nënkupton kalimin e një pjese të përgjegjësisë financiare për pasojat e një rreziku nga një palë te një tjetër.
Ky është një nga parimet themelore të sigurimit. Nëpërmjet lidhjes së një kontrate sigurimi, i siguruari transferon te shoqëria e sigurimit, sipas kushteve dhe kufijve të policës, një pjesë të rrezikut financiar që lidhet me ngjarjet e mbuluara.
D. Risigurimi (Reinsurance)
Risigurimi është një formë e transferimit të rrezikut që zbatohet posaçërisht për shoqëritë e sigurimit.
Ai mund të përkufizohet si sigurimi i siguruesve. Nëpërmjet risigurimit, një shoqëri sigurimi transferon një pjesë të rrezikut të marrë përsipër te një shoqëri risigurimi, duke ndihmuar në shpërndarjen e ekspozimit ndaj humbjeve dhe në administrimin më të qëndrueshëm të rrezikut financiar.
E. Mbajtja e rrezikut (Risk Retention)
Në disa raste, mbajtja dhe administrimi i vetë rrezikut mund të jetë më ekonomik sesa transferimi i tij te një palë tjetër.
Për shembull, kur një person zgjedh një franshizë (pjesëmarrje në dëm) më të lartë në policën e sigurimit të automjetit ose të banesës, ai pranon të përballojë vetë një pjesë më të madhe të humbjes financiare në rast dëmi.
Në këtë mënyrë, personi nuk mban përsipër të gjithë rrezikun, por vetëm pjesën që i takon sipas kushteve të policës. Pjesa tjetër, nëse dëmi mbulohet, trajtohet nga siguruesi në përputhje me kushtet e kontratës.
3. Zbatimi i strategjive në sigurimet personale dhe tregtare
Le të shqyrtojmë se si zbatohen këto strategji në situata të ndryshme.
Sigurimet personale (Personal Lines Insurance)
Në rastin e sigurimit të banesës, shmangia e rrezikut mund të nënkuptojë vendimin për të mos blerë një shtëpi në një zonë me rrezik të lartë përmbytjeje, me qëllim shmangien e ekspozimit ndaj dëmeve nga përmbytjet.
Nga ana tjetër, zvogëlimi i rrezikut mund të realizohet nëpërmjet instalimit të sistemeve të sigurisë dhe alarmit kundër zjarrit në banesë.
Sigurimet tregtare (Commercial Lines Insurance)
Le të marrim si shembull një ndërmarrje prodhuese.
Ajo mund të zbatojë disa strategji për menaxhimin e rrezikut:
-
Zvogëlimi i rrezikut: organizimi i trajnimeve të rregullta për sigurinë në punë për punonjësit.
-
Transferimi i rrezikut: blerja e një police sigurimi për kompensimin e punonjësve në rast aksidenti ose dëmtimi në punë, sipas legjislacionit dhe kushteve përkatëse.
-
Mbajtja e rrezikut: zgjedhja e një franshize të lartë në policën e sigurimit të përgjegjësisë së përgjithshme tregtare.
Këto pesë strategji janë mjete thelbësore për administrimin e rreziqeve në sektorin e sigurimeve.
4. Raste praktike: Strategjitë e menaxhimit të rrezikut nga një kompani, kompania X.
Në vijim do të shqyrtojmë disa nga rreziqet me të cilat përballet kjo kompani dhe do të analizojmë strategjinë e menaxhimit të rrezikut të zbatuar në secilin rast.
Rasti 1: Refuzimi i një projekti me rrezik të lartë
Kompania X merr një ofertë për instalimin e një sistemi industrial të furnizimit me energji elektrike të tensionit të lartë.
Megjithëse projekti premton të ardhura të konsiderueshme, pronari i kompanisë, Arben Arbeni, kupton se ekipi i tij nuk ka përvojën dhe trajnimin e nevojshëm për të punuar me sisteme të tensionit të lartë.
Ai e di se realizimi i projektit mund të sjellë rreziqe serioze, si aksidente elektrike, dëmtime të pronës dhe procese gjyqësore të mundshme.
Siguria e punonjësve, reputacioni i kompanisë dhe qëndrueshmëria e saj financiare mund të vihen në rrezik.
Arben Arbeni vendos ta refuzojë ofertën dhe të mos e pranojë kontratën.
Strategjia e zbatuar: Shmangia e rrezikut (Risk Avoidance).
Duke hequr dorë nga projekti, kompania shmang ekspozimin ndaj rreziqeve që lidhen me një veprimtari për të cilën nuk zotëron ekspertizën e nevojshme.
Rasti 2: Zvogëlimi i rrezikut në një ndërtesë historike
Kompania X ftohet të realizojë një projekt të plotë për përmirësimin e instalimeve elektrike në një ndërtesë të madhe historike.
Për shkak të moshës dhe gjendjes së ndërtesës, ekziston një probabilitet i lartë që instalimet elektrike të jenë të vjetruara, duke rritur rrezikun e zjarreve elektrike.
Arben Arbeni vendos ta pranojë projektin, por njëkohësisht investon në trajnimin e punonjësve për t’i pajisur ata me njohuritë e nevojshme për trajtimin e sigurt të instalimeve të vjetruara.
Për më tepër, ai angazhon një konsulent me ekspertizë të posaçme në sistemet e vjetra elektrike, i cili do ta ndihmojë kompaninë gjatë realizimit të projektit.
Strategjia e zbatuar: Zvogëlimi i rrezikut (Risk Reduction).
Kompania nuk e shmang projektin, por merr masa konkrete për të ulur probabilitetin e aksidenteve dhe për të kufizuar pasojat e mundshme.
Rasti 3: Transferimi i rrezikut nëpërmjet sigurimit
Kompania X ngarkohet të instalojë një sistem kompleks elektrik në një rrokaqiell të ri tregtar.
Arben Arbeni e kupton se, pavarësisht masave të sigurisë, në projekte të tilla ekziston ende mundësia e aksidenteve, dëmtimeve të punonjësve ose dëmtimit të pronës.
Për këtë arsye, ai konsultohet me agjentin e tij të sigurimeve, nga kompania Sigurime.Online.
Agjenti konfirmon se kompania X ka një policë sigurimi për kompensimin e punonjësve (Workers’ Compensation Insurance), e cila parashikon mbulim për dëmtimet që punonjësit mund të pësojnë gjatë punës.
Në varësi të kushteve të policës dhe legjislacionit përkatës, ky mbulim mund të përfshijë shpenzimet e nevojshme mjekësore dhe kompensimin për pagat e humbura gjatë periudhës së rikuperimit.
Më pas, agjenti konfirmon se kompania ka edhe një policë sigurimi të përgjegjësisë së përgjithshme tregtare (Commercial General Liability Insurance), e cila synon ta mbrojë atë nga kërkesat për dëmshpërblim që lidhen me përgjegjësinë për dëmtime trupore, dëmtime të pronës ose cenime të tjera të mbuluara nga kontrata, që mund të lindin si pasojë e veprimtarisë së saj.
Strategjia e zbatuar: Transferimi i rrezikut (Risk Transfer).
Nëpërmjet sigurimit, kompania transferon te siguruesi përgjegjësinë financiare për dëmet e mbuluara nga policat, brenda kufijve dhe sipas kushteve të përcaktuara në kontratat e sigurimit.
Rasti 4: Pranimi dhe mbajtja e rrezikut në një projekt energjetik
Kompania X po shqyrton mundësinë për të instaluar dhe mirëmbajtur një sistem diellor të pavarur nga rrjeti elektrik (off-grid solar power system).
Projekti ofron marzhe të mira fitimi dhe përputhet me synimin e Arben Arbenit për ta zgjeruar veprimtarinë e kompanisë drejt zgjidhjeve të energjisë së qëndrueshme.
Megjithatë, vendndodhja e largët e projektit nënkupton kosto shtesë transporti dhe mundësi vonesash për shkak të kushteve atmosferike.
Arben Arbeni vlerëson se të ardhurat e mundshme, zgjerimi i kompanisë në sektorin e energjisë së qëndrueshme dhe përmirësimi i reputacionit të saj ia vlejnë përballë kostove shtesë dhe vonesave të mundshme.
Ai vendos se këto rreziqe janë pjesë e veprimtarisë së biznesit dhe pranon të vazhdojë me projektin.
Ai ua komunikon vendimin punonjësve dhe, së bashku me ta, harton një plan për të përballuar vonesat dhe kostot shtesë të mundshme. Këta faktorë përfshihen në planifikimin e projektit dhe në parashikimet financiare të kompanisë.
Strategjia e zbatuar: Pranimi ose mbajtja e rrezikut (Risk Retention).
Kompania pranon të përballojë rreziqet e identifikuara, pasi vlerëson se përfitimet e pritshme justifikojnë ekspozimin ndaj tyre. Njëkohësisht, ajo planifikon paraprakisht mënyrën se si do të menaxhojë pasojat financiare dhe operacionale të mundshme.
Pesë strategjitë kryesore të menaxhimit të rrezikut
| Strategjia | Kuptimi | Shembulli |
|---|---|---|
| Shmangia e rrezikut | Heqja dorë nga veprimtaria që krijon rrezikun | Refuzimi i projektit me tension të lartë |
| Zvogëlimi i rrezikut | Marrja e masave për të ulur mundësinë ose pasojat e dëmit | Trajnimi i punonjësve dhe angazhimi i një eksperti |
| Transferimi i rrezikut | Kalimi i një pjese të ekspozimit financiar te një palë tjetër | Sigurimi i punonjësve dhe i përgjegjësisë tregtare |
| Risigurimi | Transferimi i një pjese të rrezikut nga siguruesi te risiguruesi | Një shoqëri sigurimi risiguron një pjesë të portofolit të saj |
| Mbajtja e rrezikut | Pranimi i rrezikut dhe përballimi i pasojave të tij financiare | Pranimi i kostove shtesë dhe i vonesave në projektin diellor |
Menaxhimi efektiv i rrezikut nuk nënkupton eliminimin e çdo rreziku. Ai kërkon identifikimin, analizimin dhe vlerësimin e rreziqeve, si dhe zgjedhjen e strategjisë më të përshtatshme, duke marrë parasysh sigurinë, kostot, përfitimet dhe objektivat e individit ose të biznesit.




