Agjenti i sigurimeve është një nga hallkat përmes të cilave konsumatori lidhet me shoqërinë e sigurimit.
Në Shqipëri, mënyra se si ushtrohet kjo veprimtari përcaktohet nga Ligji nr. 52/2014 “Për veprimtarinë e sigurimit dhe risigurimit”, i cili përcakton të drejtat, përgjegjësitë dhe kushtet që duhet të plotësojnë agjentët dhe shoqëritë e agjentëve.
Sipas ligjit, agjenti i sigurimeve vepron në emër dhe për llogari të shoqërisë së sigurimit. Veprimtaria e tij përfshin prezantimin e produkteve të sigurimit, propozimin dhe aktivitetet e tjera përgatitore për lidhjen e kontratës, si dhe nënshkrimin e saj nga i siguruari.
Agjenti mund të veprojë edhe për disa shoqëri sigurimi, por vetëm nëse këto shoqëri kanë lidhur një marrëveshje të shkruar ndërmjet tyre.
Kush mund të jetë agjent sigurimesh?
Ligji e përkufizon agjentin e sigurimeve si person fizik të miratuar nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare (AMF) për të ushtruar këtë veprimtari.
Miratimi nuk është thjesht një formalitet. Shoqëria e sigurimit duhet t’i paraqesë AMF-së listën e agjentëve për të cilët kërkon miratim, ndërsa Autoriteti verifikon përmbushjen e kritereve të përcaktuara për profesionalizmin, etikën, besueshmërinë dhe kërkesat financiare.
Këto kërkesa duhet të përmbushen gjatë gjithë periudhës së ushtrimit të aktivitetit.
Agjenti nuk mund të veprojë pa kufizime
Ligji përcakton edhe kufizime të qarta për mënyrën se si vepron agjenti. Ai mund të kryejë vetëm ato veprimtari për të cilat është miratuar ose licencuar.
Një tjetër element i rëndësishëm është se agjenti nuk mund të autorizojë një person tjetër që të nënshkruajë kontratën e sigurimit në emër dhe për llogari të tij.
Po ashtu, agjenti nuk mund të mbledhë në emër dhe për llogari të vet prime sigurimi apo shuma të tjera monetare nga i siguruari. Ligji i lë Autoritetit përcaktimin e rregullave për mënyrën se si transferohen paratë nga konsumatori te shoqëria e sigurimit dhe anasjelltas përmes ndërmjetësit.
Kush mban përgjegjësi ndaj klientit?
Një nga pikat më të rëndësishme të ligjit lidhet me përgjegjësinë ndaj të siguruarit.
Kur agjenti vepron në emër të një shoqërie sigurimi, shoqëria e sigurimit është përgjegjëse për veprimet ose mosveprimet e agjentit në lidhje me të siguruarin.
Nga ana tjetër, agjenti ose shoqëria e agjentëve përgjigjet ndaj shoqërisë së sigurimit për dëmet që i shkaktohen të siguruarit si rezultat i veprimeve ose mosveprimeve të agjentit.
Kjo do të thotë se marrëdhënia e agjentit me shoqërinë e sigurimit nuk e zhvendos përgjegjësinë e shoqërisë së sigurimit ndaj klientit për veprimet e kryera nga agjenti në kuadër të përfaqësimit të saj.
Agjenti duhet të ketë sigurim të përgjegjësisë profesionale
Ligji kërkon që agjenti ose shoqëria e agjentëve të sigurojë përgjegjësinë profesionale ndaj palëve të treta.
Për shoqërinë e agjentëve parashikohet gjithashtu një garanci financiare në masën 4% të primeve vjetore të mbledhura, e cila nuk mund të jetë më e vogël se 500 mijë lekë. Garancia depozitohet në një bankë ose degë të një banke të huaj që ushtron aktivitet në Shqipëri, në emër të shoqërisë së sigurimit për të cilën vepron agjenti.
Mund të ketë edhe “shoqëri agjentësh”
Përveç personit fizik, aktiviteti mund të ushtrohet edhe nga një shoqëri agjentësh në sigurime.
Kjo është një person juridik, veprimtaria e vetme tregtare e të cilit është veprimtaria e agjentit të sigurimeve. Shoqëria duhet të licencohet nga AMF dhe mund të krijohet si shoqëri aksionare ose shoqëri me përgjegjësi të kufizuar.
Për licencimin e saj, ndër të tjera, ligji kërkon:
- kapital minimal të paguar në para prej 1 milion lekësh;
- të paktën një agjent sigurimesh të punësuar;
- të mos jetë palë e lidhur me një shoqëri sigurimi, një shoqëri tjetër agjentësh apo një shoqëri brokerimi në sigurime dhe risigurime.
Shoqëria e agjentëve e ushtron aktivitetin përmes agjentit të miratuar, i cili duhet të jetë i punësuar me kohë të plotë.
Sigurimi i jetës dhe jojetës janë të ndara
Ligji përcakton gjithashtu se veprimtaria e agjentit për sigurimin e jetës është e ndarë nga veprimtaria për sigurimin e jojetës.
Kjo do të thotë se aktiviteti në këto dy fusha nuk trajtohet si një kategori e vetme, por i nënshtrohet ndarjes së përcaktuar nga kuadri rregullator.
Edhe bankat mund të ushtrojnë veprimtari agjenti
Veprimtaria e agjentit nuk është e kufizuar vetëm te agjentët individualë dhe shoqëritë e agjentëve.
Ligji parashikon se ajo mund të kryhet edhe nga bankat, degët e bankave të huaja dhe subjektet financiare jobanka, pasi të kenë marrë më parë miratimin e Bankës së Shqipërisë. Veprimtaria mund të kryhet edhe nga subjekte të tjera, sipas rregullave të përcaktuara nga AMF.
Kur mund të humbasë agjenti të drejtën për të ushtruar aktivitetin?
AMF mund të ndalojë veprimtarinë e agjentit dhe ta çregjistrojë atë nga regjistri në rastet e përcaktuara nga ligji.
Këtu përfshihen, ndër të tjera, marrja e miratimit mbi bazën e të dhënave të pavërteta, dënime për kategori të caktuara veprash penale, shkelje të legjislacionit për parandalimin e pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit, mashtrimi në aktivitetin e sigurimeve, shkelja e legjislacionit të sigurimeve apo shkelja e kodit të etikës dhe rregullave profesionale.
Në varësi të rastit, AMF mund edhe të pezullojë ushtrimin e veprimtarisë së agjentit deri në gjashtë muaj.
Çfarë duhet të kuptojë konsumatori?
Në praktikë, agjenti nuk është thjesht një person që shet një policë sigurimi. Ai është një ndërmjetës i miratuar që vepron në emër dhe për llogari të shoqërisë së sigurimit, brenda kufijve të autorizimit të tij.
Për konsumatorin, kjo do të thotë se është e rëndësishme të dijë kush është shoqëria e sigurimit për të cilën vepron agjenti, nëse agjenti është i miratuar dhe cilat janë kompetencat e tij.
Kuadri ligjor vendos njëkohësisht përgjegjësi mbi shoqërinë e sigurimit, kërkesa profesionale për agjentin dhe mekanizma mbikëqyrës nga AMF, me synimin që aktiviteti i ndërmjetësimit në sigurime të zhvillohet brenda rregullave të përcaktuara nga ligji.
